Tiếng Việt | English

Những điểm mới của Luật Đặc xá năm 2018 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2019


Ngày đăng: 29/05/2019 | Lượt xem:

Luật Đặc xá năm 2018 được Quốc hội khóa XIV kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 19/11/2018, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2019 với 6 chương, 39 điều quy định về nguyên tắc, thời điểm, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện đặc xá; điều kiện, quyền và nghĩa vụ của người được đề nghị đặc xá; quyền và nghĩa vụ của người được đặc xá.

Luật Đặc xá năm 2018 đã thể chế hoá những quan điểm của Đảng và Nhà nư­ớc về chính sách khoan hồng, nhân đạo đối với ngư­ời phạm tội bị kết án phạt tù nhằm khuyến khích họ cải tạo tốt, sớm đ­ược trở lại với cộng đồng để trở thành người có ích cho xã hội; cụ thể hoá quy định về thẩm quyền đặc xá của Chủ tịch nước trong Hiến pháp 2013; bảo đảm tính tính thống nhất giữa nội dung Luật Đặc xá với các đạo luật khác có liên quan, nhất là pháp luật trong lĩnh vực hình sự, tố tụng hình sự và thi hành án hình sự. Do đó, Luật Đặc xá năm 2018 có những điểm mới sau:

1. Về trình tự, thủ tục trình Chủ tịch nước ban hành Quyết định về đặc xá

Điều 8 Luật Đặc xá năm 2018 quy định cụ thể hơn trình tự, thủ tục trình Chủ tịch nước ban hành quyết định về đặc xá; đồng thời, bổ sung quy định Tờ trình và dự thảo Quyết định về đặc xá phải được trình lên Chủ tịch nước để xem xét, ban hành Quyết định về đặc xá chậm nhất là 60 ngày trước thời điểm đặc xá, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 5 về đặc xá trong trường hợp đặc biệt. Nội dung này không được quy định cụ thể tại Luật Đặc xá năm 2007.

2. Được miễn giảm bồi thường thiệt hại khi gặp khó khăn

Theo quy định của Luật Đặc xá năm 2007 thì một trong những điều kiện để được đặc xá là: Phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng hoặc tội phạm khác do Chủ tịch nước quyết định trong mỗi lần đặc xá.

Tuy nhiên, theo Luật Đặc xá năm 2018 thì được miễn giảm bồi thường thiệt hại khi gặp khó khăn để được đặc xá, cụ thể: Đã thi hành xong hoặc thi hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn thuộc trường hợp chưa có điều kiện thi hành tiếp phần còn lại theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự đối với người bị kết án phạt tù không thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 11 Luật Đặc xá năm 2018.

Trường hợp phải thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với tài sản không thuộc sở hữu của Nhà nước thì phải được người được thi hành án đồng ý hoãn thi hành án hoặc không yêu cầu thi hành án đối với tài sản này.

3. Những tội danh không được đề nghị đặc xá

Luật Đặc xá năm 2018 quy định cụ thể người bị kết án phạt tù về 16 tội sau không được đề nghị đặc xá dù có đủ các điều kiện theo quy định. Cụ thể: Tội phản bội Tổ quốc; tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; tội gián điệp; tội xâm phạm an ninh lãnh thổ; tội bạo loạn; tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tội phá rối an ninh; tội chống phá cơ sở giam giữ; tội khủng bố; tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược; tội chống loài người; tội phạm chiến tranh; tội tuyển mộ, huấn luyện hoặc sử dụng lính đánh thuê; tội làm lính đánh thuê.

Khoản 1 Điều 11 Luật Đặc xá năm 2007 quy định trường hợp: “Bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm” thì khoản 2 Điều 12 Luật Đặc xá năm 2018 quy định: “bản án, phần bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự”. Quy định mới này thu hẹp hơn đối tượng không được đề nghị đặc xá.

4. Người đang chấp hành án phạt tù có quyền làm đơn đề nghị đặc xá

Khoản 1 Điều 15 Luật Đặc xá năm 2018 quy định: “Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày Quyết định về đặc xá được niêm yết, phổ biến, người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn căn cứ vào quy định tại Điều 11 và Điều 12 của Luật này làm đơn đề nghị đặc xá”. Đây là quy định mới của Luật Đặc xá năm 2018, bởi Luật Đặc xá năm 2007 không cho phép người đang chấp hành án phạt tù có quyền này mà chỉ có Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam mới được đề nghị đặc xá.

5. Về nhiệm vụ, quyền hạn mới được bổ sung của Tòa án trong hoạt động đặc xá 

Do đối tượng đặc xá được mở rộng đối với cả trường hợp người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, nên việc lập danh sách, hồ sơ của những người này phải do Tòa án nhân dân cấp tỉnh tổng hợp và chuyển cho Tổ thẩm định liên ngành. Tuy nhiên, về trình tự, thủ tục lập hồ sơ, danh sách người có đủ điều kiện đề nghị đặc xá trong trường hợp này sẽ do Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thực hiện theo quy định (khoản 7 Điều 15 Luật Đặc xá năm 2018).

6. Quy định về trách nhiệm của Tổ thẩm định liên ngành, một số bộ và cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp huyện

Để cụ thể hóa tư cách pháp lý của Tổ thẩm định liên ngành (giúp việc Hội đồng tư vấn đặc xá), Luật Đặc xá năm 2018 đã bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ thẩm định liên ngành được quy định tại khoản 5 Điều 3, Điều 10, Điều 15, Điều 16 và bổ sung trách nhiệm của Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện trong công tác đặc xá quy định tại khoản 2 Điều 9, Điều 15 và Điều 18.

Hội nghị Triển khai thi hành Luật Đặc xá năm 2018 trong Công an nhân dân.

Ngoài ra, Luật Đặc xá năm 2018 đã bổ sung thêm trách nhiệm của Văn phòng Chủ tịch nước (Điều 26), Bộ Tư pháp (Điều 31), Bộ Ngoại giao (Điều 32) trong công tác đặc xá để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các bộ trong việc thực hiện đặc xá./.

Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp CATP

Các tin đã đưa:
2b18d378-1378-4d4d-a450-89d22ee9e6f7
Những điểm mới của Luật Đặc xá năm 2018 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2019
Chuyên mục An ninh thành phố Hồ Chí Minh
To Top